Artikel Na de Schok

Nationale Dag Geestelijke Volksgezondheid 2004

Na de schok beginnen de problemen pas echt

“Het is nu ongeveer anderhalf jaar geleden dat ik werd overvallen”, vertelt Inge (50). “Het gebeurde terwijl ik mijn auto aan het inparkeren was. Iemand tikte op het raam met het gebaar van ‘weet jij hoe laat het is’. Voor ik daar op kon reageren werd de autoruit ingetikt en dook een jongen naar binnen om mijn tas te stelen. In een reflex had ik die nog vastgepakt, maar de jongen wist hem uit mijn handen te trekken. Hij rende weg en sprong op een scooter die al klaarstond. Het ging allemaal razendsnel. Het opvallende was dat ik op dat moment heel rustig bleef en meteen een aantal zaken begon te regelen, waaronder het blokkeren van mijn bankpasjes. Ook de dag erna moest er nog veel geregeld worden, want ook mijn rijbewijs en paspoort waren weg. Ik had wat last van hoofdpijn en vermoeidheid maar verder ging het wel goed, dacht ik. Ik probeerde het voorval voor mezelf ‘klein’ te houden door te bedenken dat ik geluk had gehad dat ik nog in de auto had gezeten en niet lichamelijk was aangevallen.

De echte klap kwam pas een aantal dagen later. Ik kon mij niet meer concentreren, de hoofdpijn werd steeds erger, ik kreeg darmklachten en af en toe brak het zweet mij uit. Ook deze klachten probeerde ik weg te redeneren. Het was gewoon de spanning van de overval die eruit moest. Als ik het een paar dagen wat rustiger aan zou doen, zou het wel weer goed gaan. Jammer genoeg was dat niet zo, integendeel: het ging alsmaar slechter. Ik had voortdurend last van angst. Ik durfde ’s avonds niet meer alleen weg, slapen ging slecht, de hoofdpijn verergerde. Uiteindelijk zorgden al deze klachten ervoor dat ik niet meer kon werken en ook mijn huishouden niet meer kon doen. En dat voor iemand die altijd wist wat ze wilde en alles kon. Bij alle ellende schaamde ik mij er ook nog voor dat ik zo afhankelijk was geworden van de hulp van mijn man en zoon.

Gelukkig zag ik snel in dat ik er alleen niet uit kon komen en schakelde professionele hulp in. Ik kwam onder behandeling van een psychotherapeut die een posttraumatische stressstoornis vaststelde. Dat was een opluchting want daar is iets aan te doen. Op advies van de therapeut ben ik EMDR (Eye Movement Desensitisation and Reprocessing) therapie gaan volgen. Hier heb ik veel baat bij. Ik kan beter over de gebeurtenis praten en voel mij minder gespannen. Hoewel het nu langzaam beter gaat, ben ik er nog lang niet. Maar ik blijf vechten tot ik weer de oude Inge ben, de Inge die de hele wereld aankan.”

Schokkende gebeurtenissen

Ieder jaar maken maar liefst anderhalf miljoen mensen een schokkende en ingrijpende gebeurtenis mee. Zoals een inbraak in hun huis al dan niet met geweld, een aanranding of verkrachting, een ernstig verkeersongeluk, een brand, een overval, bedreiging en mishandeling op straat of op het werk of het plotseling overlijden van iemand. Het kan ook schokkend en ingrijpend zijn wanneer je meemaakt dat iemand anders iets overkomt, je partner, je kind, een vriend(in), een kennis of een collega. De verwerking daarvan kost tijd en energie. De gebeurtenis kan zo heftig zijn, dat het diepe sporen achterlaat en je psychisch behoorlijk in de war raakt.

Normale reacties

Tijdens een schokkende gebeurtenis handelt iemand vaak zonder iets te voelen of na te denken. Je schakelt als het ware de automatische piloot in. Achteraf worden mensen overspoeld door ongeloof en verbijstering, ontreddering, verslagenheid en misschien zelfs doodsangst. Ze trillen, beven en huilen van verdriet en machteloze woede. Deze reacties duren een tijdje. Bij de één een paar minuten, bij de ander een paar uur of zelfs een paar dagen. In de eerste maanden kun je behoorlijk in de war zijn. Je kunt het gebeurde niet van je afzetten ook al wil je dat graag. Je bent almaar bezig met vragen als waarom dit is gebeurd en mij is overkomen. Je hebt last van spierpijn, buikpijn en andere lichamelijke klachten. Het zijn normale reacties op abnormale gebeurtenissen. De tijd die nodig is om de schokkende gebeurtenis te verwerken, is voor iedereen anders. Ook de manier waarop iemand het verwerkt is per persoon verschillend. De een wil er veel over praten, de ander juist niet. Ook vele kinderen en jongeren worden jaarlijks geconfronteerd met een schokkende gebeurtenis die de veiligheid van hun bestaan ondermijnt. Kinderen reageren over het algemeen anders op schokkende gebeurtenissen dan volwassenen. Zo wordt heftig verdriet afgewisseld door gewoon spelen.

Hulp zoeken

De meeste mensen kunnen zelf en met steun van hun omgeving de draad weer oppakken. Een aantal mensen blijft ook na 2 à 3 maanden last houden van herbelevingen, nachtmerries en lichamelijke klachten. Voor hen is het raadzaam naar de huisarts te gaan. Die kan zelf hulp bieden of verwijzen naar specialistische hulp.

“Zit je er nu nog steeds mee?”

De omgeving speelt een grote rol bij het verwerken van een schokkende en ingrijpende gebeurtenis. Een slachtoffer dat voldoende gelegenheid krijgt om over de traumatische ervaring te vertellen, goed wordt opgevangen en voldoende steun krijgt, verwerkt deze beter dan slachtoffers bij wie dat niet zo is. Wat helpt is belangstelling blijven tonen en blijven luisteren; vragen of je iemand kunt helpen met praktische dingen; voor afleiding zorgen. En besef dat iedereen anders reageert op een ingrijpende gebeurtenis. Wees voorzichtig met grapjes en adviezen als ‘probeer het maar snel te vergeten’ of ‘je moet er niet zoveel aan denken’, of ‘wees blij dat je nog leeft’, of ‘zit je er nu nog steeds mee?’. Neem een gesprek met het slachtoffer niet over door te zeggen ‘ik weet precies hoe je voelt’ en vervolgens eigen ervaringen te vertellen. De eerste tijd heeft iemand genoeg aan zijn eigen ervaring.

Nationale Dag Geestelijke Volksgezondheid, 11 oktober 2004

‘Na de Schok’ is het thema van de Nationale Dag Geestelijke Volksgezondheid die wordt gehouden op 11 oktober 2004. Het Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid (NFGV) organiseert deze Nationale Dag samen met organisaties uit de geestelijke gezondheidszorg en patiënten- en familieorganisaties. Op en rond 11 oktober worden op diverse plaatsen in het land publieksactiviteiten gehouden.

Website, actietelefoon, en wegwijzer

· De website www.nadeschok.nl geeft achtergrondinformatie over het thema, ervaringsverhalen, de mogelijkheid om de wegwijzer te bestellen en een overzicht van activiteiten die rond 11 oktober in het land worden gehouden.

· Het publiek kan het actietelefoonnummer 0900-1450 (Korrelatie) bellen voor informatie, advies en hulp.

· De wegwijzer bevat informatie over het thema, enkele tips voor slachtoffers en de directe omgeving en verwijzingen naar instellingen en de websites voor meer informatie.